Spa doet nu zelf ‘n kuurtje

Spa is op de schop gegaan. Jaren geleden al werd het eerste plan gelanceerd om het Belgische kuuroord grondig te renoveren. In het begin van deze eeuw mochten de Spadois (bewoners van Spa) in een hoorzitting hun bezwaren uiten. En de tegenvallende economie heeft een beetje als handrem gefungeerd, maar het thermaal bad in een fonkelnieuw hotel op de noordheuvel ligt boven de stad te pronken.

De Romeinen al ontdekten het heilzame water

De verbinding naar het oude centrum wordt dan met een lift onderhouden. In 2005 werd de grote opknapbeurt, die in drie fasen werd uitgevoerd, afgesloten met de renovatie van het oude badgebouw, Les Bains, dat gaat fungeren als museum.

Het Casino, in 1652 door rijke Engelsen als eerste Casino in Europa gesticht, zal ook niet aan een poetsbeurt ontkomen. Spa heeft dan zelf een kuurtje ondergaan….

Dat Spa nu nog een vervallen indruk maakt, komt vooral door het roemrijke verleden. Tweeduizend jaar geleden lesten zieke en moegestreden Romeinse soldaten hun dorst in de uitlopers van het Eiffelgebergte. Op de zogenoemde versterkte plaatsen kwamen de Romeinen op adem na lange krijgstochten. Het water werkte inderdaad heilzaam, waarna de plek Sparca Fontana (er werkt een bron) werd genoemd. Tot circa 1850 kwamen de kuurgasten alleen om het water te drinken. Met paard en koets trokken ze van bron naar bron en vonden rust in de aangebouwde paviljoens, maar de grote omwenteling kwam in 1867. In de stad werd Les Bains geopend.

Groten der aarde

Thermale baden moesten het herstel van o.a. lever- en galziektes nog sneller doen verlopen. Czaar Peter had er in 1717 al baat bij gehad. Uit Zaandam reisde hij naar Spa en schonk zijn naam als dank aan de bron tegenover de thermen Les Bains. In de Pouhon Pierre le Grand, zoals de bron van Czaar Peter officieel heet, hangen de groten der aarde in het Gulden Boek aan de wand. Schilder Antoine Fontaine maakte een monumentaal fresco met o.a. de componisten Gounod, Offenbach en Meyerbeer.

Ook Victor Hugo bezocht Spa en uit ons land staat Willem III naast Czaar Peter op het fresco. Willem I was tussen 1815 en 1830 een trouwe gast in het kuuroord. Hij sliep in het huidige stadhuis en schonk Spa een gebouw in classicistische stijl. De zuilen staan nog overeind achter het bureau van de VVV, waar het Parc de 7 Heures ligt. Vroeger flaneerde de adel daar om zeven uur ‘s avonds over een belle-époque promenade. Daar werden heimelijk afspraakjes gemaakt voor de avonduren.

Wie het geluk niet in het Casino wilde zoeken, kon terecht in het Huis van de Kleine Spelen, dat tegen de promenade aan ligt. Nu worden daar rommelmarkten gehouden en in de winter ligt er een ijsbaantje. Vanaf die plek worden je ogen als een magneet naar het oude, vervallen ziekenfondshotel Heures Claires getrokken. In de tijd dat het kuren nog door het ziekenfonds werd vergoed, floreerde het hotel. Het zal moeten wijken voor de infrastructuur van het nieuwe hotel Annette en Lubin boven op de noordheuvel, dat drie vleugels en vier sterren zal tellen.

Het centrale deel krijgt een multifunctionele bestemming, de oostvleugel wordt puur kuuroord en in de westvleugel komen zwembaden, sauna’s en hammans. De Spadois zien op dit moment verschrikkelijk op tegen de werkzaamheden, maar de initiators, die straks, als Spa zijn oude status terug heeft, een positieve invloed op het toerisme in het totale arrondissement Verviers voorspellen, doen de ongerustheid bij vooral de middenstand af met: je kan ook geen omeletje bakken zonder eieren te breken.

Turfputten

Spa dankt zijn rijkdom zonder twijfel aan het water. In de Venen rond Spa staat het jaar in jaar uit in tien meter diepe turfputten. In duizend jaar zakt het water niet meer dan een meter. Het wollige gras dat in het veenbos groeit, zorgt voor het koolzuurgas en de ertsachtige bodem veroorzaakt de mineralen. Beide elementen staan garant voor zwavel. De bronnen hebben allemaal hun eigen smaak en eigenschap. De Spa Reine bron produceert bijvoorbeeld geen mineralen en koolzuurgas en de mooie Tonneletbron geeft weer sterk ijzerhoudend water, dat gebruikt wordt in Les Bains.

De hoger gelegen bronnen zijn via de zuidkant van het kuuroord per auto te bereiken. Je komt dan langs de chique wijk Balmoral, ook al door de Engelsen gebouwd, en je kan dan tevens de prachtige kastelen rond Spa bewonderen. Gefortuneerde wol- en linnenfabrikanten uit Verviers bouwden daar hun optrekjes.

Wandelingen naar het lager gelegen Venengebied beginnen achter het Parc de 7 Heures, vlak bij de VVV, waar gidsen met wandeltochten – ook in de winter – zijn te verkrijgen. De Nederlandstalige gids Clem Wielockx, die jarenlang op de internationale school in het Noord-Hollandse Bergen les gaf, stelde zelfs een boekje ‘Spa in een uur’ samen. In die zestig minuten kom je ook te weten dat het bedrijf Spa Monopole elke dag 2,5 miljoen liter water produceert. Zestig procent daarvan gaat naar Nederland. Meer dan de helft van de toeristen die Spa bezoeken, komt ook uit ons land. Wij zijn dus nauw bij de renovatie van Spa betrokken.