Hamburg stad met 2400 bruggen

Eenvoudig vraagje op de vroege morgen: welke Europese stad heeft de meeste bruggen? Het Italiaanse Venetië natuurlijk. Het waterdoolhof van het westelijk halfrond, waar de bewoners niet eens kunnen fietsen, maar waar ze wel wereldkampioen gondelen zijn. Mooi verzonnen, maar evenzo mooi dat het niet klopt. Amsterdam dan toch zeker. De moeder van alle grachtengordels. Vergeet het maar!

In Hamburg lachen ze zich een kriek om die paar bruggen waar de Nederlandse hoofdstad mee pronkt. En geef ze eens ongelijk, want tegen 2400 bruggen kan echt geen andere plaats op. Zélfs niet als alle bruggen van Venetië, Amsterdam en voor mijn part die van Giethoorn bij elkaar worden opgeteld. Ook dan nog is Hamburg de enige echte bruggenhoofdstad van Europa.

Hamburg had dus eigenlijk Hambrug moeten heten. Maar alleen omdat ze daar in het hoge noorden van Duitsland een brug uitschelden voor ‘Brücke’ gaat dat taalgrapje niet op.

Een zonnig weekeinde heb ik in de Europese bruggenhoofdstad, die duidelijk meer bekendheid geniet als grootste havenstad van Duitsland, rondgedwaald. En er ook autogereden én rondgevaren. Want waar bruggen zijn, daar is ook water.

Maar waarom de bruggen in Nederland altijd openstaan uitgerekend als ik op de weg zit en dicht zijn als ik een keer vaar, is mij een raadsel. In Hamburg kon ik als automobilist onbelemmerd over bruggen rijden en er als aangemonsterd passagier gladjes onderdoor varen. Zo slaan bruggen nog eens bruggen en daar zijn ze toch voor? Geen ergernis, maar feest. Petje af voor die Hamburgers.

In het restaurant Warsteiner Elbspeicher, sfeervol ondergebracht in een voormalig pakhuis langs de rivier, kwam ik in gesprek met Marcel Krol, een landgenoot die in Hamburg woont. “Hoe zit dat nou met die bruggen?” vroeg ik hem. “Ze hebben er hier zoveel, dat als je de weg een beetje kent er altijd een alternatief is. Ik heb voor het laatst voor een brug moeten wachten in Groningen. Dat was zes jaar geleden”, grapte hij. Uitleg van een gewone burger en niet van een verkeersdeskundige. Beroepshalve heeft Krol meer verstand van verzekeringen. En dat is echt zo.

Het woord havenstad roept nog altijd associaties op met lawaai, stank en overlast. Wie het nieuwe Rotterdam kent, weet dat die stelling een vooroordeel is uit de vorige eeuw. De haven is daar allang uit de stad verdwenen.

Ga daarentegen in Hamburg eens aan de Elbe-kade staan. Gratis en voor niets voltrekt zich het schouwspel dat haveneconomie heet. Maar ook hier worden de scheepvaartbewegingen minder en zijn de grote kranen alleen nog maar aan de horizon te zien.

De overslag verplaatst zich onder druk van de ruimte die containers nu eenmaal nodig hebben steeds meer naar terreinen buiten de stad. Wie mammoetschepen voorbij wil zien varen en gesleept wil zien worden door het Rotterdamse (!) bedrijf Kotug, kan zich het beste een maaltijd gunnen in Finkenwerder Elbblick aan de bedrijvige zuidoever. De oversteek loont de moeite en er is geen gevaar meer voor natte voeten. De Elbe die hier nog al eens buiten de oevers wilde treden, wordt nu in toom gehouden door een bijna meterhoge ‘Schutzmauer’.

In de Speicherstad, eens het centrum van de stukgoedoverslag in pakhuizen, op loopafstand van de drukke Ost-West Strasse (en dan zijn we weer terug aan de stadskant), wordt het beeld steeds meer bepaald door winkeltjes, horeca en toeristen.

Hiervandaan is het niet ver lopen naar het centrum van Hamburg, dat rondom het stadhuis is te vinden. De 112 meter hoge toren van dit imposante bouwwerk is een makkelijk herkenningspunt. Het leven in het centrum wordt aangenaam beïnvloed door de twee grote meren, die voor een ruimtelijk effect zorgen en bekend staan als de Binnen-Alster en de Aussen(Buiten)-Alster. De chique winkels en dito hotels in deze omgeving, zoals het bekende Vier Jahreszeiten aan de kleine Alster, weerspiegelen de hoge levensstandaard die velen er in Hamburg op kunnen nahouden. Aan een beetje kledingstuk hangt hier een prijskaartje met drie cijfers voor de komma van de euro, niet anders dan in bijvoorbeeld Berlijn.

Paleisjes

De Binnenalster is ook de plek waarvandaan de rondvaartboten vertrekken. Een comfortabele manier om de stad te leren kennen en zelfs een stukje van de zeer natuurrijke omgeving te zien. Hier staan huizen die aan onze paleisjes langs de Vecht doen denken.

Prijzen van een rondvaart liggen rond de tien euro per persoon, afhankelijk van de route die wordt gekozen. Om van de Binnenalster naar de Aussenalster te komen, stuurt de schipper eerst onder de Lombardsbrücke door en dan onder de Kennedybrücke. Hier wordt duidelijk dat de waterkant en de zelfkant van deze stad heel dicht bij elkaar staan. Tientallen daklozen hebben onder de oeververbinding met behulp van kartonnen dozen en slaapzakken een provisorisch thuis geschapen.

Hamburg heeft een aantal attracties die als een ‘must’ worden beschouwd. Daartoe behoort natuurlijk de Reeperbahn die vanwege de raamprostitutie bekend werd, maar wie raakt er heden ten dage nog opgewonden van deze verschijningsvorm van de betaalde liefde. Een alibi om er toch heen te gaan, vormt het verleden van de Beatles, die in de directe omgeving (Strasse Grosse Freiheit) hun carrière begonnen. Voor €8,90 is er zelfs in de Hamburgse boekwinkels een Beatles-Guide Hamburg te koop, uitgegeven door Europa-Verlag en geschreven door Ulf Krüger.